Psychologia Relacje

Musi poniżać innych, żeby poczuć się silny. 7 cech słabego mężczyzny

Przy znajomych rzuci żartem, po którym robi ci się przykro. W domu przypomni błąd sprzed kilku miesięcy, choć rozmowa dotyczy czegoś zupełnie innego. A kiedy powiesz, że cię zranił, usłyszysz: „Przesadzasz. Już nic nie można przy tobie powiedzieć”.

Niektóre zachowania łatwo pomylić z pewnością siebie. Ktoś mówi głośno, zawsze ma odpowiedź, nie ustępuje i lubi decydować. Dopiero z czasem zauważamy, że jego poczucie siły zależy od tego, czy inni czują się przy nim wystarczająco mali.

Siła charakteru nie polega na tym, że potrafisz kogoś zawstydzić. Widać ją również w tym, jak traktujesz człowieka, nad którym masz przewagę.

Określenie „słaby mężczyzna” nie oznacza tutaj kogoś, kto płacze, przeżywa trudności albo potrzebuje wsparcia. Nie jest też diagnozą. Dotyczy sposobu postępowania: unikania odpowiedzialności, poniżania i budowania swojej pozycji cudzym kosztem. Takie zachowania mogą występować u osób każdej płci. W relacji z mężczyzną warto zwrócić uwagę szczególnie na te siedem.

1. Poniża innych, a potem nazywa to żartem

„Ty się lepiej nie odzywaj, bo znowu coś pomylisz”. „Gdyby nie ja, niczego byś nie załatwiła”. Przy stole ktoś się zaśmieje, ktoś spuści wzrok, a on wygląda na zadowolonego.

Kiedy później zwrócisz mu uwagę, nie odniesie się do tego, co powiedział. Zacznie oceniać twoją reakcję. Jesteś przewrażliwiona, nie masz dystansu, psujesz atmosferę.

W ten sposób rozmowa przestaje dotyczyć jego słów. Teraz to ty masz się tłumaczyć z tego, że było ci przykro.

Każdemu może zdarzyć się nietrafiony żart. Różnicę widać po reakcji na cudzy dyskomfort. Człowiek, któremu zależy na relacji, potrafi powiedzieć: „Nie chciałem cię zranić. Przepraszam”. Nie potrzebuje publiczności, żeby udowodnić, że twoje uczucia są nieważne.

Jeśli ktoś regularnie bawi się twoim kosztem, mimo że wie, jak to na ciebie działa, trudno mówić o niewinnym poczuciu humoru.

2. Każdą uwagę traktuje jak atak

Prosisz, żeby uprzedzał o spóźnieniu. Słyszy zarzut, że jest beznadziejnym partnerem. Mówisz, że potrzebujesz więcej pomocy. Odpowiada wyliczeniem wszystkiego, co zrobiłaś źle przez ostatni tydzień.

Przy nim nawet niewielki problem urasta do walki o to, kto jest lepszy, kto ma rację i kto kogo pokona.

Z czasem zaczynasz przygotowywać się do zwykłych rozmów. Dobierasz słowa, czekasz na odpowiedni nastrój, łagodzisz każdą prośbę. Czasem rezygnujesz, bo nie masz już siły na kolejną kłótnię.

Trudność w przyjmowaniu krytyki może mieć różne przyczyny. Nie usprawiedliwia jednak atakowania osoby, która mówi o swoich potrzebach. Dojrzałość pozwala usłyszeć: „To zachowanie mnie boli” bez odpowiadania: „To z tobą jest coś nie tak”.

3. Musi mieć ostatnie słowo

Nie wystarczy mu przedstawić własnego zdania. Potrzebuje, żebyś wycofała swoje.

Przerywa, poprawia szczegóły bez znaczenia, wraca do zakończonej rozmowy. Gdy zabraknie argumentów, podnosi głos albo rzuca: „Nie będę dyskutował z kimś, kto tego nie rozumie”.

W takiej rozmowie coraz mniej chodzi o rozwiązanie problemu. Coraz więcej o podporządkowanie drugiej osoby.

Nie każda różnica zdań wymaga zwycięzcy. Można inaczej oceniać sytuację i nadal się szanować. Można też zmienić zdanie bez poczucia, że straciło się godność.

Człowiek pewny swojej wartości potrafi zakończyć rozmowę słowami: „Rozumiem, dlaczego widzisz to inaczej”.

4. Nie bierze odpowiedzialności za to, co robi

Krzyknął, bo go zdenerwowałaś. Skłamał, bo „z tobą nie da się normalnie rozmawiać”. Zawiódł, ale przecież miał trudny dzień.

W jego opowieści zawsze znajdzie się ktoś, kto odpowiada za jego zachowanie. Partnerka, szef, rodzice, okoliczności. On jedynie reaguje.

Oczywiście stres i wcześniejsze doświadczenia mają znaczenie. Można próbować zrozumieć, skąd bierze się czyjaś reakcja. Nadal jednak dorosły człowiek odpowiada za to, co robi z własną złością i frustracją.

Warto przyjrzeć się także przeprosinom. „Przepraszam, ale mnie sprowokowałaś” przenosi odpowiedzialność z powrotem na osobę zranioną. Uczciwe przeprosiny nazywają konkretne zachowanie i prowadzą do próby jego zmiany.

Samo „przepraszam” niewiele naprawia, jeśli po nim wszystko regularnie wraca do tego samego punktu.

5. Umniejsza cudze sukcesy

Dostałaś awans? „Teraz awansują każdego”. Zrobiłaś coś, z czego jesteś dumna? Natychmiast opowie o kimś, kto osiągnął więcej. Ktoś pochwalił cię przy nim? Dorzuci uwagę, która odbierze ci radość.

Nie musi wprost powiedzieć, że przeszkadza mu twoje powodzenie. Wystarczy, że po rozmowie z nim zaczynasz się zastanawiać, czy rzeczywiście masz z czego się cieszyć.

Nie wiemy, co stoi za takim zachowaniem, dopóki człowiek sam o tym nie opowie. Możemy jednak zauważyć jego skutek: w relacji robi się coraz mniej miejsca na twoją dumę, rozwój i satysfakcję.

Bliska osoba nie musi rozumieć każdej twojej pasji. Powinna jednak umieć uszanować to, że coś jest dla ciebie ważne. Twój sukces nie odbiera jej wartości.

6. Myli troskę z prawem do kontrolowania

Chce wiedzieć, gdzie jesteś — ale odpowiedź nigdy nie wystarcza. Ocenia twoich znajomych, podważa sens spotkań, obraża się, kiedy planujesz coś samodzielnie. Z czasem zaczyna oczekiwać dostępu do telefonu albo tłumaczenia się z każdej godziny.

Mówi, że to z miłości. Że się martwi. Że gdyby ci zależało, nie miałabyś nic do ukrycia.

Troska zostawia przestrzeń na odmowę i własne decyzje. Kontrola sprawia, że za korzystanie z tej przestrzeni ponosisz konsekwencje: awanturę, oskarżenia, groźby lub demonstracyjne wycofanie bliskości.

Wspólne ustalenia są potrzebne w związku, ale powinny wynikać z rozmowy i dotyczyć obojga. Bycie razem nie oznacza utraty prawa do prywatności, przyjaciół i samodzielności.

O jakości relacji wiele mówi to, czy możesz powiedzieć „nie” bez obawy o to, co wydarzy się później.

7. Okazuje odwagę głównie wobec tych, którzy nie mogą się obronić

Wobec przełożonego jest uprzejmy i opanowany. Przy kimś wpływowym starannie dobiera słowa. Za to kelnerowi, pracownikowi sklepu czy bliskiej osobie potrafi pokazać zupełnie inną twarz.

Warto zauważyć tę różnicę. Zwłaszcza gdy swoje wybuchy tłumaczy słowami: „Taki już jestem, nie umiem się powstrzymać”.

Sposób, w jaki człowiek traktuje osoby zależne od niego albo mające mniejszą możliwość sprzeciwu, mówi o nim więcej niż deklaracje o zasadach. Łatwo zachować kulturę, gdy grożą nam konsekwencje. Trudniej wtedy, gdy druga osoba nie może po prostu odejść, odpowiedzieć czy postawić granicy.

Siła charakteru ujawnia się także w powściągliwości. W tym, że mimo złości nie wykorzystujesz cudzej bezradności.

Nie oceniaj po jednej kłótni. Zobacz, co się powtarza

Każdy może zachować się niedojrzale, powiedzieć coś niesprawiedliwego albo źle przyjąć uwagę. Znaczenie ma to, czy potrafi później do tego wrócić, wysłuchać drugiej osoby i rzeczywiście coś zmienić.

Warto patrzeć na powtarzający się sposób traktowania, a nie wyłącznie na zapewnienia składane po konflikcie. Czy możesz swobodnie mówić? Czy twoje granice są respektowane? Czy po przeprosinach przychodzi zmiana?

Nie musisz rozstrzygać, czy mężczyzna jest „słaby”, żeby uznać, że nie zgadzasz się na poniżanie. Możesz nazwać konkretne zachowanie: „Nie chcę, żebyś żartował ze mnie przy innych” albo „Porozmawiam z tobą, kiedy przestaniesz mnie obrażać”.

Jego trudności mogą zasługiwać na zrozumienie. Twoja godność również zasługuje na ochronę.

Nie trzeba pomniejszać drugiego człowieka, żeby samemu mieć znaczenie.

Marcel Adamas

Pisze od 2012 roku. Prowadzi Przemyślenia.pl i jest autorem książki „Cisza leczy duszę”. W swoich tekstach porusza tematy emocji, relacji i codziennych spraw, które zostają w głowie na dłużej. Szuka słów na to, co wielu z nas czuje, ale o czym nie zawsze łatwo mówić.