Psychologia

6 zasad, które warto stosować, aby nie dać się wykończyć psychicznie

Najłatwiej przeoczyć zmęczenie człowieka, który nadal ze wszystkim sobie radzi. Przychodzi do pracy, pamięta o zakupach, odbiera telefon. Zapytany, co u niego, odpowiada: „W porządku, trochę dużo spraw”. Dopiero wieczorem, kiedy nikt już niczego nie potrzebuje, czuje, jak niewiele zostało mu sił.

W codziennym życiu wytrzymałość bywa nagradzana kolejnymi obowiązkami. Skoro ktoś zawsze pomaga, można poprosić go jeszcze raz. Skoro dotąd nie protestował, zapewne nadal ma czas. W ten sposób człowiek odpowiedzialny i zaangażowany może stać się osobą, której możliwości wszyscy przeceniają – również on sam.

Do tego dochodzi przekonanie, że zmęczenie trzeba jakoś uzasadnić. Poważną chorobą, dramatem, wyjątkowo trudną sytuacją. Zwykła codzienność wydaje się zbyt błahym powodem, żeby powiedzieć: „Mam dość”. A przecież to właśnie ona, powtarzana miesiącami bez dostatecznego odpoczynku, potrafi wyczerpać.

Nie każdy może z dnia na dzień zmienić pracę, ograniczyć obowiązki czy odsunąć się od trudnej sytuacji. Warto jednak przyjrzeć się zasadom, według których żyjemy. Niektóre z nich pozwalają nam funkcjonować sprawniej. Inne sprawiają, że płacimy za codzienność coraz wyższą cenę.

1. Nie traktuj własnych sił jak niewyczerpanego zasobu

Kalendarz potrafi pomieścić więcej, niż człowiek jest w stanie udźwignąć. Między pracą a zakupami można przecież wcisnąć dodatkowe spotkanie. Wieczorem odpisać na zaległe wiadomości. W weekend komuś pomóc. Na papierze wszystko się zgadza. W rzeczywistości znika czas na spokojny posiłek, sen i zwykłe pobycie bez zadania do wykonania.

Problem zaczyna się wtedy, gdy każdą wolną godzinę uznajemy za godzinę dostępną dla innych. Jakby odpoczynek nie był planem, a brak obowiązków stanowił lukę, którą należy natychmiast wypełnić.

Własne możliwości warto uwzględniać przed podjęciem zobowiązania. Później pozostaje już często wybór między rozczarowaniem kogoś a przeciążeniem siebie. Chwila namysłu przed kolejnym „tak” może oszczędzić wielu godzin frustracji.

To, że potrafisz coś jeszcze zrobić, nie zawsze oznacza, że masz na to siłę.

2. Pozwól innym czasem być niezadowolonymi

Wiele osób bardzo wcześnie uczy się pilnować atmosfery. Rozładowywać napięcie, ustępować, przewidywać cudze reakcje. Z czasem robią to niemal automatycznie. Zanim podejmą decyzję, zastanawiają się przede wszystkim, czy ktoś się nie obrazi.

Takie życie wymaga nieustannej czujności. Własne potrzeby trafiają na koniec kolejki, ponieważ zawsze znajdzie się człowiek, któremu nasza odmowa będzie nie na rękę.

Oczywiście relacje wymagają wzajemnej troski. Mamy odpowiedzialność za swoje słowa i sposób traktowania innych. Jednak czyjeś rozczarowanie nie jest jeszcze dowodem, że postąpiliśmy niewłaściwie. Bliska osoba może liczyć na naszą obecność, a my możemy potrzebować spokojnego wieczoru. Obie potrzeby są rzeczywiste.

Zgoda na to, że nie zawsze zadowolimy wszystkich, bywa trudna. Szczególnie jeśli przez lata byliśmy cenieni za bezproblemowość. Ale relacja potrzebuje miejsca także na różnicę zdań, odmowę i negocjowanie oczekiwań.

3. Przestań tłumaczyć się bez końca

Są rozmowy, które długo pozostają w głowie. Po ich zakończeniu układamy kolejne argumenty, przypominamy sobie szczegóły, szukamy zdania, które wreszcie pozwoliłoby drugiej stronie nas zrozumieć.

Czasami warto wrócić do tematu. Wyjaśnić nieporozumienie, wysłuchać pretensji, przyznać się do błędu. Trudność pojawia się wtedy, gdy rozmowa zaczyna krążyć w miejscu. Każda odpowiedź rodzi ten sam zarzut, a każde wyjaśnienie staje się punktem wyjścia do następnego przesłuchania.

W takich warunkach łatwo stracić z oczu pierwotny temat. Człowiek walczy już tylko o to, żeby nie zostać uznanym za egoistę, niewdzięcznika czy kogoś pozbawionego uczuć.

Warto umieć zauważyć moment, w którym dalsza dyskusja przestaje cokolwiek wyjaśniać. Zrobić przerwę, wrócić do sprawy w spokojniejszych okolicznościach, określić granice rozmowy. Porozumienie wymaga gotowości po obu stronach. Samym wysiłkiem jednej osoby nie da się go zagwarantować.

4. Nie zamieniaj każdego problemu w całodobowe zajęcie

Ciało jest już w domu, ale myśli nadal siedzą w pracy. Trwa kolacja, a w głowie kolejna odsłona porannego konfliktu. Przychodzi noc, więc zaczyna się przewidywanie wszystkiego, co może pójść źle następnego dnia.

W takim trybie nawet czas wolny staje się dalszym ciągiem obowiązków. Problem zajmuje całą dostępną przestrzeń, choć od wielokrotnego rozważania tych samych możliwości wcale nie przybywa rozwiązań.

Pomocne może być proste rozróżnienie: co wymaga działania, a co na razie wymaga oczekiwania. Dokument można sprawdzić. Rozmowę można umówić. Decyzję można przygotować. Cudzej odpowiedzi ani przyszłego wyniku nie da się jednak wymusić kolejną godziną analizowania.

Nie chodzi o łatwe polecenie „przestań się martwić”. Warto raczej zauważać, kiedy myślenie przynosi nowy wniosek, a kiedy tylko powtarza znany już lęk. I stopniowo odzyskiwać dla codzienności uwagę, którą problem zdążył zająć w całości.

5. Nie uzależniaj odpoczynku od pustej listy obowiązków

W wielu domach odpoczynek zaczyna się dopiero wtedy, gdy wszystko jest zrobione. Kłopot w tym, że prawie nigdy nie jest. Zawsze pozostaje pranie, niedokończona sprawa, telefon do wykonania albo coś, co można jeszcze poprawić.

Przy takim założeniu człowiek odpoczywa głównie wtedy, gdy już nie jest w stanie pracować. Nawet wówczas towarzyszy mu poczucie winy.

Ten sposób myślenia warto zakwestionować. Obowiązki mają różną wagę. Nie każda sprawa jest pilna, nie wszystko wymaga perfekcji, część zadań można podzielić z innymi. Czasami wystarczająco dobrze naprawdę wystarcza.

Nie każdy ma warunki do długiego, spokojnego wypoczynku. Tym bardziej potrzebne jest uczciwe spojrzenie na codzienne wymagania. Jeśli czasu stale brakuje, warto sprawdzić również liczbę obowiązków i dostępne wsparcie. Samo przyspieszanie w końcu przestaje być rozwiązaniem.

6. Nie czekaj z szukaniem wsparcia, aż przestaniesz funkcjonować

Samodzielność łatwo pomylić z obowiązkiem radzenia sobie ze wszystkim w pojedynkę. Zwłaszcza gdy jest się osobą, do której inni zwykle przychodzą po pomoc. Wtedy przyznanie, że samemu potrzebuje się oparcia, może wydawać się szczególnie trudne.

Otoczenie nie zawsze domyśli się, co przeżywamy. Widzi wykonane zadania, obecność w pracy, zwyczajne rozmowy. Nie widzi wysiłku, jaki za tym stoi.

Dlatego warto mówić o trudnościach, zanim staną się nie do zniesienia. Czasem potrzebna jest rozmowa z kimś zaufanym. Czasem konkretna pomoc w codziennych sprawach. Jeśli wyczerpanie utrzymuje się lub coraz mocniej utrudnia życie, warto poszukać profesjonalnego wsparcia.

Nie trzeba wcześniej udowodnić, że wykorzystało się wszystkie własne możliwości. Pomoc ma sens również wtedy, gdy nadal wstajemy rano i wykonujemy swoje obowiązki.

Być może najtrudniejsze jest zaakceptowanie, że zadbanie o siebie pozostawi po sobie kilka niedokończonych spraw. Ktoś poczeka na odpowiedź. Coś zostanie przełożone. Ktoś inny będzie musiał przejąć część odpowiedzialności.

Nie każdą taką sytuację trzeba natychmiast naprawiać własnym kosztem. Dzień może skończyć się z niewykreślonym zadaniem na liście – i nadal być dniem, w którym zrobiliśmy wystarczająco dużo.

–

Drogi Czytelniku! Jeżeli ten tekst dał Ci chwilę refleksji, serdecznie zapraszam do sięgnięcia po moją książkę. Każdy zakup to nie tylko możliwość poznania kolejnych przemyśleń, ale również ogromne wsparcie dla mojej twórczości i dalszego tworzenia wartościowych treści. ❤️

Cisza leczy duszę – wydanie kolekcjonerskie (twarda oprawa)

Cisza leczy duszę – miękka ze skrzydełkami

Marcel Adamas

Pisze od 2012 roku. Prowadzi Przemyślenia.pl i jest autorem książki „Cisza leczy duszę”. W swoich tekstach porusza tematy emocji, relacji i codziennych spraw, które zostają w głowie na dłużej. Szuka słów na to, co wielu z nas czuje, ale o czym nie zawsze łatwo mówić.